سامانه‌های هوشمند فرودگاهی

بازدید: 96

سامانه‌های هوشمند فرودگاهی

Smart Airport Systems

گروه هوانوردی آریو با رویکرد توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و هوشمند، مجموعه‌ای از سامانه‌های یکپارچه فرودگاهی را برای مدیریت هوشمند عملیات، مسافر، بار، پرواز، تجهیزات، خدمات و داده‌های فرودگاه ارائه می‌کند.

هدف از ایجاد این زیرساخت، تبدیل فرودگاه از مجموعه‌ای از سامانه‌های جداگانه به یک اکوسیستم یکپارچه، داده‌محور و قابل مدیریت است؛ به‌گونه‌ای که اطلاعات و رویدادهای عملیاتی میان بخش‌های مختلف فرودگاه جریان داشته باشد و مدیران و اپراتورها بتوانند وضعیت عملیات را با دیدی یکپارچه مشاهده و مدیریت کنند.

معماری سامانه‌های هوشمند آریو می‌تواند بر اساس نیاز هر فرودگاه، به‌صورت ماژولار توسعه یابد و با سامانه‌های موجود شرکت‌های هواپیمایی، هندلرها و زیرساخت‌های فرودگاهی یکپارچه شود. رویکرد Common Use نیز در صنعت برای ایجاد رابط‌های استاندارد و قابل‌تعامل میان شرکت‌های هواپیمایی، فرودگاه‌ها و هندلرها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اکوسیستم هوشمند فرودگاه

سامانه‌های هوشمند آریو می‌توانند مجموعه‌ای از حوزه‌های اصلی فرودگاه را پوشش دهند:

مدیریت مسافر

  • پذیرش هوشمند مسافر

  • احراز هویت دیجیتال

  • تشخیص هویت بیومتریک

  • کارت پرواز هوشمند

  • Self Check-in

  • Self Bag Drop

  • Self Boarding

  • مدیریت صف

  • خدمات دیجیتال مسافر

  • سامانه HELP

  • سرگرمی مسافر

  • راهنمای هوشمند فرودگاه

مدیریت بار

  • پذیرش هوشمند بار

  • تگ هوشمند بار

  • رهگیری بار

  • Baggage Reconciliation

  • Baggage Tracking

  • مدیریت بار Transfer

  • Lost & Found

  • اتصال به BHS و BRS

مدیریت پرواز

  • Flight Information

  • مدیریت وضعیت پرواز

  • مدیریت Gate

  • مدیریت Stand

  • مدیریت Turnaround

  • مدیریت تغییرات پرواز

  • اعلان‌های عملیاتی

  • داشبورد عملیات پرواز

مدیریت عملیات فرودگاه

  • Airport Operations

  • Resource Management

  • مدیریت تجهیزات

  • مدیریت خودروهای Apron

  • مدیریت کارکنان

  • مدیریت Incident

  • مدیریت درخواست‌های عملیاتی

  • مدیریت SLA

  • کنترل فرآیندهای زمینی

امنیت و ایمنی

  • مدیریت دسترسی

  • کنترل هویت

  • Video Management

  • Incident Management

  • هشدارهای امنیتی

  • مدیریت رویداد

  • ثبت سوابق عملیاتی

  • اتصال به زیرساخت‌های امنیتی مجاز

مدیریت تجاری

  • مدیریت فروشگاه‌ها

  • مدیریت تبلیغات

  • مدیریت پارکینگ

  • مدیریت Lounge

  • خدمات تجاری مسافر

  • تحلیل درآمد

  • مدیریت قراردادهای تجاری

پلتفرم مرکزی هوشمند فرودگاه

هسته این اکوسیستم می‌تواند یک Airport Digital Platform باشد که اطلاعات سامانه‌های مختلف را در یک معماری یکپارچه جمع‌آوری و توزیع می‌کند.

معماری پیشنهادی:

Airport Systems

↓

API / Integration Gateway

↓

Airport Digital Platform

↓

Data Platform

↓

Analytics & AI

↓

Operations Dashboard

در این ساختار، سامانه‌های مختلف لزوماً جایگزین سیستم‌های موجود نمی‌شوند؛ بلکه می‌توانند از طریق Interface و API با زیرساخت‌های فعلی ارتباط برقرار کنند.

این رویکرد با مسیر صنعت به سمت یکپارچه‌سازی داده، اتوماسیون و تجربه دیجیتال مسافر هم‌راستاست.

سامانه مدیریت هوشمند مسافر

سامانه مدیریت مسافر می‌تواند کل فرآیند حرکت مسافر در ترمینال را پوشش دهد:

Arrival → Check-in → Baggage → Security → Border → Gate → Boarding

قابلیت‌های قابل توسعه:

  • Check-in

  • Self Check-in

  • Passenger Identification

  • Digital Identity

  • Biometric Processing

  • Smart Boarding Pass

  • Self Bag Drop

  • Boarding

  • Gate Management

  • Passenger Assistance

  • Passenger Notifications

در معماری‌های پیشرفته، Digital Identity و Biometrics می‌توانند برای ایجاد فرآیندهای Contactless مورد استفاده قرار گیرند. IATA در چارچوب One ID همین مسیر را برای ایجاد سفر دیجیتال و کم‌تماس دنبال می‌کند.

سامانه هوشمند مدیریت بار

سامانه هوشمند بار، تمام چرخه بار مسافر را مدیریت می‌کند:

Baggage Acceptance → Tagging → Screening → Sortation → Loading → Transfer → Unloading → Delivery

قابلیت‌ها:

  • Smart Baggage Tag

  • RFID

  • Baggage Tracking

  • Baggage Reconciliation

  • Transfer Baggage

  • Baggage Status

  • Misrouted Baggage

  • Delayed Baggage

  • Lost & Found

  • Baggage Analytics

برای این بخش امکان اتصال به BHS، BRS و سامانه‌های پیام‌رسانی مدرن بار وجود دارد. IATA در سال ۲۰۲۶ نیز Baggage Community System را برای تسهیل گذار تدریجی صنعت به Modern Baggage Messaging معرفی کرده است.

سامانه مدیریت هوشمند پرواز

این سامانه اطلاعات پرواز را در یک محیط متمرکز مدیریت می‌کند.

اطلاعات قابل مدیریت:

  • Flight Number

  • Arrival

  • Departure

  • Estimated Time

  • Actual Time

  • Gate

  • Stand

  • Aircraft

  • Flight Status

  • Delay

  • Cancellation

  • Boarding

  • Final Call

اطلاعات می‌تواند در اختیار:

  • Control Center

  • Airport Operations

  • Airline

  • Ground Handler

  • Passenger Information System

  • Mobile App

  • Digital Signage

قرار گیرد.

سامانه مدیریت منابع فرودگاه

یکی از مهم‌ترین بخش‌های فرودگاه هوشمند، Resource Management است.

منابعی مانند:

  • Gate

  • Stand

  • Check-in Counter

  • Baggage Belt

  • Boarding Gate

  • Passenger Bridge

  • Ground Support Equipment

  • Service Vehicles

  • Staff

  • Lounge

  • Operational Areas

می‌توانند در یک محیط متمرکز مدیریت شوند.

سامانه می‌تواند تخصیص منابع، تغییرات، تعارض‌ها و وضعیت استفاده از منابع را به اپراتور نمایش دهد.

سامانه مدیریت هوشمند عملیات زمینی

این بخش برای مدیریت فرآیندهای Ground Operations طراحی می‌شود.

فرآیند نمونه:

Aircraft On-Block

↓

Ground Services

↓

Cleaning

↓

Catering

↓

Baggage

↓

Fuel

↓

Boarding

↓

Pushback

↓

Aircraft Off-Block

برای هر فرآیند می‌توان زمان شروع، زمان پایان، مسئول، وضعیت و تأخیر را ثبت کرد.

داشبورد مرکز کنترل فرودگاه

تمام اطلاعات عملیاتی می‌تواند در Airport Operations Control Center – AOCC یا مرکز کنترل متناظر نمایش داده شود.

داشبورد می‌تواند شامل:

  • وضعیت پروازها

  • وضعیت ترمینال

  • وضعیت Gateها

  • وضعیت Standها

  • وضعیت بار

  • تراکم مسافر

  • وضعیت تجهیزات

  • وضعیت عملیات زمینی

  • Incidentها

  • هشدارها

  • SLA

  • وضعیت منابع

باشد.

مدیر عملیات می‌تواند به جای مشاهده چند سامانه جداگانه، یک Operational Overview از وضعیت فرودگاه داشته باشد.

مدیریت صف و تراکم مسافر

سامانه می‌تواند داده‌های مربوط به جریان مسافر را جمع‌آوری و تحلیل کند.

نقاط قابل پایش:

  • Check-in

  • Bag Drop

  • Security

  • Passport Control

  • Immigration

  • Boarding

  • Baggage Claim

سامانه می‌تواند در صورت افزایش تراکم، هشدار ایجاد کرده و اطلاعات را برای تصمیم‌گیری عملیاتی در اختیار مسئولان قرار دهد.

هدف، شناسایی زودهنگام نقاط گلوگاهی و استفاده بهتر از ظرفیت موجود فرودگاه است؛ موضوعی که در رویکردهای دیجیتال‌سازی و اتوماسیون فرودگاهی برای مدیریت رشد تقاضا مورد توجه قرار گرفته است.

سامانه احراز هویت و سفر بدون تماس

در معماری‌های پیشرفته، سامانه می‌تواند از قابلیت‌های:

  • Digital Identity

  • Biometric Verification

  • Digital Travel Credential

  • Contactless Processing

  • Biometric Boarding

  • Identity Token

پشتیبانی کند.

مسافر در صورت فراهم‌بودن زیرساخت و الزامات قانونی می‌تواند اطلاعات لازم را پیش از رسیدن به برخی نقاط عملیاتی ارائه کرده و در نقاط مختلف با روش‌های دیجیتال شناسایی شود.

IATA One ID، اکوسیستمی قابل‌تعامل میان فرودگاه‌ها، شرکت‌های هواپیمایی و دولت‌ها را با تأکید بر رضایت مسافر و حفاظت از حریم خصوصی دنبال می‌کند.

سامانه هوشمند راهنمای مسافر

یک Airport Wayfinding System می‌تواند مسافر را در محیط ترمینال هدایت کند.

مسافر می‌تواند مقصد خود را انتخاب کند:

Gate A12

↓

Security

↓

Lounge

↓

Baggage Claim

↓

Exit

سامانه می‌تواند مسیر را روی موبایل، کیوسک یا نمایشگرهای تعاملی نمایش دهد.

در نسخه‌های پیشرفته می‌توان از Indoor Positioning نیز استفاده کرد.

سامانه اعلان و ارتباط هوشمند

سامانه می‌تواند اطلاعات را بر اساس وضعیت واقعی سفر مسافر ارسال کند.

برای مثال:

Gate Changed

Boarding Started

Final Call

Baggage Ready

Flight Delayed

Security Information

اعلان‌ها می‌توانند از طریق:

  • Mobile App

  • SMS

  • Push Notification

  • Kiosk

  • Digital Signage

  • Email

  • Audio System

ارائه شوند.

سامانه هوشمند HELP و خدمات مسافر

مسافر می‌تواند درخواست خود را از طریق:

  • Mobile App

  • QR Code

  • Kiosk

  • Help Point

  • Call Center

  • Operator Device

ثبت کند.

درخواست می‌تواند شامل:

  • Assistance

  • PRM

  • Baggage

  • Lost & Found

  • Information

  • Medical Assistance Request

  • Security Assistance

  • Direction

  • Flight Support

باشد.

سامانه درخواست را ثبت، اولویت‌بندی و به واحد مربوطه ارسال کرده و وضعیت رسیدگی را قابل رهگیری می‌کند.

سامانه مدیریت هوشمند تجهیزات

تجهیزات فرودگاه نیز می‌توانند در اکوسیستم دیجیتال قرار گیرند.

برای مثال:

  • Check-in Counters

  • Kiosks

  • Boarding Gates

  • Baggage Equipment

  • Escalators

  • Elevators

  • Passenger Bridges

  • Displays

  • Security Equipment

  • Ground Equipment

می‌توانند دارای وضعیت عملیاتی، هشدار، سوابق تعمیرات و اطلاعات عملکرد باشند.

نگهداری و تعمیرات هوشمند

با ایجاد Digital Asset Management می‌توان برای تجهیزات فرودگاهی اطلاعات زیر را ثبت کرد:

  • Asset ID

  • Location

  • Operational Status

  • Maintenance History

  • Service Schedule

  • Fault History

  • Technician

  • Spare Parts

  • Warranty

  • Downtime

در مراحل پیشرفته‌تر، داده‌های تجهیزات می‌توانند برای Predictive Maintenance مورد استفاده قرار گیرند.

اینترنت اشیاء فرودگاهی – IoT

زیرساخت IoT می‌تواند اطلاعات تجهیزات و محیط فرودگاه را جمع‌آوری کند.

برای مثال:

  • Temperature

  • Occupancy

  • Equipment Status

  • Location

  • Energy Consumption

  • Vehicle Position

  • Environmental Data

داده‌ها به پلتفرم مرکزی منتقل شده و برای کنترل و تحلیل مورد استفاده قرار می‌گیرند.

هوش مصنوعی و تحلیل داده

یکی از لایه‌های مهم Smart Airport، AI & Advanced Analytics است.

هوش مصنوعی می‌تواند برای:

  • پیش‌بینی تراکم مسافر

  • پیش‌بینی تأخیر عملیاتی

  • تحلیل جریان مسافر

  • تشخیص الگوهای غیرعادی

  • پیش‌بینی خرابی تجهیزات

  • بهینه‌سازی منابع

  • تحلیل عملکرد پرواز

  • تحلیل عملکرد هندلینگ

  • پیشنهاد تخصیص منابع

به کار گرفته شود.

در این مدل، AI جایگزین تصمیم‌گیرنده عملیاتی نیست؛ بلکه داده و تحلیل موردنیاز برای تصمیم‌گیری سریع‌تر را فراهم می‌کند.

مرکز داده و یکپارچه‌سازی اطلاعات

Airport Data Platform می‌تواند اطلاعات سیستم‌های مختلف را دریافت و سازمان‌دهی کند.

منابع اطلاعاتی:

Airline Systems

Airport Systems

Ground Handling

Baggage

Passenger

Security

Commercial

IoT

Mobile

سپس داده‌ها در یک معماری مرکزی یا توزیع‌شده برای تحلیل و ارائه خدمات قرار می‌گیرند.

API و Integration Gateway

برای جلوگیری از ایجاد جزیره‌های اطلاعاتی، سامانه می‌تواند دارای API Gateway باشد.

اتصال به:

  • DCS

  • PSS

  • BHS

  • BRS

  • FIDS

  • AODB

  • CUPPS

  • CUSS

  • Biometric Systems

  • Access Control

  • CCTV/VMS

  • Parking

  • Retail

  • Lounge

  • Payment

  • Mobile App

بر اساس API، Interface و پروتکل‌های موردنیاز پروژه انجام می‌شود.

داشبورد مدیریتی هوشمند

مدیریت فرودگاه می‌تواند از طریق داشبورد مدیریتی وضعیت کلی مجموعه را مشاهده کند.

شاخص‌های نمونه:

  • Passenger Throughput

  • Flight Operations

  • Gate Utilization

  • Stand Utilization

  • Baggage Performance

  • Queue Time

  • Equipment Availability

  • Turnaround Performance

  • Incident Status

  • Service Level

  • Commercial Performance

  • Energy Consumption

داشبورد می‌تواند برای مدیرعامل، مدیر عملیات، مدیر ترمینال، مدیر هندلینگ، مدیر فناوری و سایر نقش‌ها با سطح دسترسی متفاوت تنظیم شود.

مدیریت رخداد و بحران

سامانه می‌تواند برای مدیریت رخدادهای عملیاتی مورد استفاده قرار گیرد.

مانند:

  • Flight Disruption

  • Baggage Disruption

  • Equipment Failure

  • Terminal Congestion

  • System Failure

  • Weather Disruption

  • Security Incident

  • Emergency Assistance

هر Incident می‌تواند دارای:

Incident ID → Priority → Location → Responsible Unit → Action → Status → Resolution

باشد.

مدیریت انرژی و زیرساخت

در صورت وجود سنسورها و تجهیزات لازم، سامانه می‌تواند مصرف و وضعیت زیرساخت‌هایی مانند:

  • برق

  • روشنایی

  • HVAC

  • آب

  • تجهیزات مکانیکی

  • ساختمان

  • فضاهای عملیاتی

را پایش کند.

این اطلاعات می‌تواند برای کاهش مصرف، تشخیص ناهنجاری و برنامه‌ریزی تعمیرات مورد استفاده قرار گیرد.

سامانه هوشمند پارکینگ و حمل‌ونقل

اکوسیستم Smart Airport می‌تواند خارج از ترمینال نیز توسعه یابد.

قابلیت‌ها:

  • Smart Parking

  • Vehicle Detection

  • Parking Availability

  • Digital Payment

  • Shuttle Management

  • Taxi Management

  • Passenger Pickup

  • Transportation Information

به این ترتیب سفر دیجیتال مسافر از لحظه ورود به محدوده فرودگاه آغاز می‌شود.

مدیریت تجاری هوشمند

فرودگاه می‌تواند خدمات تجاری را نیز به پلتفرم دیجیتال متصل کند.

  • Retail

  • Duty Free

  • Restaurant

  • Advertising

  • Lounge

  • Parking

  • Car Rental

  • Travel Services

داده‌های تجاری می‌توانند در داشبورد مدیریت درآمد و عملکرد نمایش داده شوند.

امنیت سایبری

با افزایش دیجیتالی‌شدن فرودگاه، امنیت سایبری باید بخشی از معماری پایه باشد.

سامانه می‌تواند شامل:

  • Identity Management

  • Role-Based Access

  • Multi-Factor Authentication

  • Encryption

  • Secure API

  • Audit Log

  • Network Segmentation

  • Device Management

  • Threat Monitoring

  • Backup

  • Disaster Recovery

  • Business Continuity

باشد.

معماری کلان Smart Airport آریو

لایه ۱ — تجهیزات و زیرساخت

IoT / Sensors / Kiosk / Scanner / Camera / Terminal Equipment

↓

لایه ۲ — سامانه‌های عملیاتی

Passenger / Baggage / Flight / Ground Handling / Security / Commercial

↓

لایه ۳ — Integration

API Gateway / Data Exchange / Common Interfaces

↓

لایه ۴ — پلتفرم داده

Data Platform / Data Lake / Event Management

↓

لایه ۵ — هوش

Analytics / AI / Machine Learning / Prediction

↓

لایه ۶ — مدیریت

Airport Operations Center / Executive Dashboard

↓

لایه ۷ — تجربه مسافر

Mobile / Web / Kiosk / Digital Signage / Notifications

قابلیت توسعه چندفرودگاهی

معماری سامانه می‌تواند برای یک فرودگاه یا شبکه‌ای از فرودگاه‌ها طراحی شود.

Central Smart Airport Platform

↓

Airport 01

Airport 02

Airport 03

Airport 04

هر فرودگاه می‌تواند تنظیمات و سامانه‌های اختصاصی خود را داشته باشد، در حالی که مدیریت مرکزی امکان مشاهده داده‌ها و شاخص‌های کلان را فراهم می‌کند.

مدل استقرار

آریو می‌تواند معماری سامانه را متناسب با نیاز پروژه در مدل‌های مختلف طراحی کند:

On-Premise

استقرار زیرساخت در مرکز داده فرودگاه.

Private Cloud

استقرار در زیرساخت ابری اختصاصی.

Hybrid

ترکیب زیرساخت محلی و Cloud.

Modular

استقرار مرحله‌ای ماژول‌ها بر اساس اولویت فرودگاه.

خدمات گروه هوانوردی آریو

گروه هوانوردی آریو می‌تواند در حوزه Smart Airport خدمات زیر را ارائه کند:

  • مطالعات تحول دیجیتال فرودگاه

  • طراحی معماری Smart Airport

  • ارزیابی زیرساخت موجود

  • طراحی Airport Digital Platform

  • طراحی سامانه‌های Passenger Processing

  • طراحی Baggage Systems

  • طراحی Flight Operations Systems

  • طراحی Ground Operations Systems

  • طراحی Resource Management

  • طراحی Airport Operations Center

  • طراحی Data Platform

  • طراحی API Gateway

  • طراحی IoT Infrastructure

  • طراحی AI & Analytics

  • طراحی Mobile Application

  • طراحی Kiosk

  • طراحی Digital Signage

  • طراحی Digital Identity

  • طراحی Biometric Processing

  • طراحی Smart Parking

  • طراحی Commercial Systems

  • Cybersecurity Architecture

  • آموزش کاربران

  • استقرار و راه‌اندازی

  • پشتیبانی فنی و عملیاتی

  • توسعه و بهینه‌سازی مستمر

مسیر توسعه فرودگاه هوشمند

آریو می‌تواند تحول دیجیتال فرودگاه را به‌صورت مرحله‌ای طراحی کند:

مرحله ۱ — Digitalization

دیجیتالی‌سازی فرآیندها

↓

مرحله ۲ — Integration

اتصال سامانه‌ها

↓

مرحله ۳ — Automation

خودکارسازی فرآیندها

↓

مرحله ۴ — Data Driven Operations

مدیریت مبتنی بر داده

↓

مرحله ۵ — Intelligence

تحلیل هوشمند و پیش‌بینی

↓

مرحله ۶ — Smart Airport

اکوسیستم یکپارچه و هوشمند فرودگاهی

این رویکرد اجازه می‌دهد فرودگاه بدون الزام به جایگزینی یکباره تمام زیرساخت‌های موجود، به‌صورت تدریجی وارد مسیر تحول دیجیتال شود. چارچوب‌های تحول دیجیتال فرودگاهی نیز بر ارزیابی بلوغ دیجیتال در حوزه‌هایی مانند عملیات هوشمند، استفاده از داده، خدمات دیجیتال، حاکمیت و آمادگی نیروی انسانی تأکید دارند.

آینده فرودگاه هوشمند

فرودگاه آینده مجموعه‌ای از نرم‌افزارهای مستقل نخواهد بود؛ بلکه یک اکوسیستم متصل و داده‌محور خواهد بود که در آن مسافر، هواپیما، بار، تجهیزات، کارکنان، شرکت هواپیمایی، هندلر و مدیریت فرودگاه در یک محیط دیجیتال با یکدیگر ارتباط دارند.

هدف سامانه‌های هوشمند آریو، ایجاد همین زیرساخت است؛ زیرساختی که بتواند از اتوماسیون مسافر و بار تا مدیریت عملیات، داده، هوش مصنوعی، تجهیزات، امنیت و تجربه دیجیتال توسعه پیدا کند.

CONNECT → INTEGRATE → AUTOMATE → ANALYZE → PREDICT → OPTIMIZE

گروه هوانوردی آریو؛ زیرساخت هوشمند برای فرودگاه‌های نسل آینده.

چاپ   ایمیل