سامانه پذیرش بار در فرودگاه

سامانه پذیرش بار در فرودگاه هلدینگ هوانوردی آریو یک راهکار یکپارچه برای مدیریت فرآیند دریافت و پذیرش بار مسافران از لحظه تحویل بار در کانتر یا ایستگاه پذیرش تا ورود آن به فرآیند تفکیک، انتقال و بارگیری است.

این سامانه با هدف افزایش سرعت و دقت عملیات، کاهش خطاهای انسانی، ایجاد قابلیت رهگیری بار، کنترل وضعیت بار و فراهم‌کردن اطلاعات دقیق برای شرکت هواپیمایی، فرودگاه و شرکت‌های هندلینگ طراحی می‌شود.

ساختار سامانه می‌تواند متناسب با نوع فرودگاه، شرکت هواپیمایی، حجم پروازها و زیرساخت‌های موجود، از عملیات دستی و کانتری تا فرآیندهای نیمه‌خودکار و Self-Service Baggage Drop توسعه پیدا کند.

سامانه آریو همچنین قابلیت طراحی و توسعه بر مبنای استانداردها و رویه‌های صنعت هوانوردی، از جمله الزامات و Recommended Practices مرتبط با عملیات بار و رهگیری بار را دارد؛ بدون آنکه صرفاً به یک نرم‌افزار ثبت اطلاعات محدود شود. IATA در چارچوب Resolution 753، چهار نقطه اصلی رهگیری بار را شامل پذیرش از مسافر، انتقال به هواپیما، انتقال بین اپراتورها و تحویل به مسافر تعریف کرده است.

بخش‌های اصلی سامانه

۱. پذیرش و ثبت بار مسافر

سامانه در مرحله نخست اطلاعات بار تحویلی مسافر را ثبت و به اطلاعات سفر و مسافر متصل می‌کند.

این بخش می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• ثبت شماره پرواز

• ثبت شماره رزرو یا PNR

• اتصال بار به مسافر

• ثبت تعداد بسته‌ها

• ثبت وزن هر بسته

• ثبت وزن مجموع بار

• ثبت مقصد نهایی

• ثبت مقصد میانی و پروازهای اتصال‌دهنده

• ثبت شماره تگ بار

• ثبت نوع بار

• ثبت وضعیت پذیرش

• ثبت زمان و محل تحویل بار

• ثبت اطلاعات پذیرش توسط کاربر یا اپراتور

اطلاعات ثبت‌شده می‌تواند در ادامه برای کنترل بار، تفکیک، انتقال، بارگیری و رهگیری مورد استفاده قرار گیرد.

۲. صدور و مدیریت تگ بار

یکی از بخش‌های اصلی سامانه، مدیریت Baggage Tag است.

سامانه می‌تواند امکان:

• تولید و چاپ تگ بار

• ثبت شماره یکتای تگ

• اتصال تگ به مسافر

• اتصال تگ به پرواز

• ثبت مقصد

• ثبت مسیر سفر

• ثبت بار ترانزیتی

• ثبت بار ویژه

• ثبت بار دارای شرایط خاص

• اسکن و کنترل تگ

• ثبت مجدد اطلاعات در نقاط مختلف عملیاتی

را فراهم کند.

ساختار سامانه می‌تواند برای استفاده از بارکد و در پروژه‌های پیشرفته‌تر برای فناوری‌هایی مانند RFID و Electronic Baggage Tag نیز آماده شود. IATA در استانداردهای بار خود، موضوعاتی مانند RFID، تگ الکترونیکی و اتوماسیون فرآیندهای بار را پوشش می‌دهد.

۳. کنترل وزن و اضافه‌بار

سامانه می‌تواند اطلاعات وزن بار را از تجهیزات وزن‌کشی دریافت کرده و وضعیت بار را بر اساس قوانین و محدودیت‌های تعریف‌شده برای شرکت هواپیمایی بررسی کند.

امکانات این بخش می‌تواند شامل:

• ثبت وزن بار

• محاسبه مجموع وزن

• کنترل میزان بار مجاز

• شناسایی اضافه‌بار

• محاسبه هزینه اضافه‌بار طبق تعرفه تعریف‌شده

• ثبت پرداخت

• صدور رسید

• ثبت معافیت‌ها

• ثبت بار همراه نوزاد

• ثبت تجهیزات پزشکی یا ویلچر

• ثبت تجهیزات ورزشی

• ثبت بارهای خاص

باشد.

میزان مجاز بار و شرایط پذیرش آن باید بر اساس مقررات و شرایط حمل شرکت هواپیمایی و مسیر مربوطه تعریف شود؛ زیرا این موارد برای همه شرکت‌های هواپیمایی یکسان نیستند.

۴. کنترل پذیرش بار

سامانه می‌تواند پیش از پذیرش نهایی، اطلاعات بار را با شرایط پرواز و مسافر تطبیق دهد.

برای مثال:

مسافر → رزرو → پرواز → مقصد → میزان بار → نوع بار → تگ بار → پذیرش نهایی

در صورت وجود مغایرت، سامانه می‌تواند وضعیت را به اپراتور اعلام کرده و از پذیرش اشتباه جلوگیری کند.

۵. اتصال بار به مسافر

در این مرحله ارتباط میان Passenger و Baggage ثبت می‌شود.

این ارتباط برای کنترل عملیات، امنیت و تطبیق بار اهمیت ویژه‌ای دارد. فرآیندهای صنعت نیز بر ارتباط اطلاعات مسافر و بار و استفاده از سامانه‌هایی مانند DCS و BRS برای تطبیق و کنترل بار تأکید دارند.

سامانه آریو می‌تواند وضعیت هر قطعه بار را به‌صورت مستقل ثبت کند تا مشخص باشد:

• این بار متعلق به چه مسافری است؟

• متعلق به کدام پرواز است؟

• از کدام فرودگاه پذیرفته شده؟

• مقصد آن کجاست؟

• چه زمانی تحویل گرفته شده؟

• چه زمانی وارد فرآیند انتقال شده؟

• آیا بار بارگیری شده است؟

• آیا انتقال بین پروازها انجام شده است؟

• وضعیت نهایی بار چیست؟

۶. پذیرش بار سلف‌سرویس

در فرودگاه‌ها و پروژه‌های دارای زیرساخت مناسب، سامانه می‌تواند از Self-Service Baggage Drop نیز پشتیبانی کند.

مسافر می‌تواند پس از انجام Check-in، بار خود را در ایستگاه مربوطه تحویل داده و فرآیند شناسایی، وزن‌کشی، صدور یا اسکن تگ و ثبت پذیرش به‌صورت خودکار یا نیمه‌خودکار انجام شود.

این قابلیت می‌تواند در کنار سامانه پذیرش مسافر آریو قرار گیرد و یک فرآیند یکپارچه برای:

Check-in → Baggage Acceptance → Baggage Tagging → Security/Security Screening → Sortation → Loading

ایجاد کند.

IATA نیز Self-Service Baggage Check-in را در مجموعه استانداردها و Recommended Practices مربوط به عملیات بار مورد توجه قرار داده است.

۷. رهگیری لحظه‌ای بار

یکی از قابلیت‌های مهم سامانه، ایجاد سابقه قابل رهگیری برای هر قطعه بار است.

برای هر Bag می‌توان یک مسیر عملیاتی ایجاد کرد:

Accepted → Tagged → Screened → Sorted → Transferred → Loaded → Departed → Arrived → Delivered

و در هر مرحله اطلاعات مربوط به زمان، مکان و وضعیت ثبت شود.

این ساختار با رویکرد IATA Resolution 753 برای ایجاد سابقه قابل ردیابی از تحویل و جابه‌جایی بار هم‌راستا است.

۸. مدیریت بار ترانزیتی و Transfer Baggage

سامانه می‌تواند برای پروازهایی که دارای مسافر ترانزیتی هستند نیز طراحی شود.

در این حالت اطلاعات بار می‌تواند با:

• پرواز ورودی

• پرواز خروجی

• مقصد نهایی

• شرکت هواپیمایی

• شماره تگ

• زمان اتصال

• وضعیت انتقال

مرتبط شود.

این قابلیت به‌خصوص در فرودگاه‌های هاب و پروازهای Connecting اهمیت دارد؛ زیرا انتقال بار میان پروازها یکی از نقاط حساس زنجیره بار محسوب می‌شود.

۹. کنترل بار قبل از بارگیری

سامانه می‌تواند پیش از انتقال بار به هواپیما، اطلاعات ثبت‌شده را با فهرست بار پرواز تطبیق دهد.

در این مرحله می‌توان مواردی مانند:

• بار پذیرفته‌شده

• بار منتقل‌شده

• بار آماده بارگیری

• بار بارگیری‌شده

• بار باقی‌مانده

• بار نامشخص

• بار بدون تطبیق

• بار متعلق به مسافر No-show

را مشخص کرد.

این فرآیند می‌تواند با Baggage Reconciliation System (BRS) و Departure Control System (DCS) یکپارچه شود. IATA نیز ارتباط DCS و BRS را در فرآیند تطبیق مسافر و بار مورد توجه قرار داده است.

۱۰. مدیریت بارهای خاص

سامانه قابلیت تعریف فرآیندهای اختصاصی برای بارهایی را دارد که نیازمند توجه عملیاتی بیشتری هستند؛ از جمله:

• ویلچر

• تجهیزات پزشکی

• تجهیزات ورزشی

• Musical Instruments

• بار حجیم

• بار شکننده

• بار با شرایط خاص

• بار کودکان و نوزادان

• بار حیوانات، در صورت مجاز بودن

• بارهای انتقالی

• بارهای Unaccompanied

• بارهای دارای محدودیت حمل

پذیرش نهایی هر نوع بار باید مطابق شرایط حمل شرکت هواپیمایی، مقررات امنیتی و الزامات مرجع ذی‌صلاح انجام شود.

۱۱. مدیریت اضافه‌بار و پرداخت

در صورت وجود اضافه‌بار، سامانه می‌تواند فرآیند مالی مربوطه را نیز مدیریت کند.

فرآیند می‌تواند شامل:

تشخیص اضافه‌بار → محاسبه مبلغ → تأیید → پرداخت → صدور رسید → ثبت در پرونده مسافر

باشد.

همچنین امکان اتصال سامانه به سیستم‌های مالی، صندوق، درگاه پرداخت یا سیستم حسابداری شرکت هواپیمایی، در صورت وجود زیرساخت لازم، قابل پیش‌بینی است.

۱۲. مدیریت بار پذیرش‌نشده یا Problem Baggage

در صورت وجود مشکل در فرآیند پذیرش، سامانه می‌تواند وضعیت بار را به‌عنوان یک مورد عملیاتی ثبت کند.

برای مثال:

• وزن غیرمجاز

• تگ نامعتبر

• مقصد اشتباه

• مغایرت اطلاعات

• بار بدون مسافر

• بار بدون اطلاعات کافی

• عدم تطابق با پرواز

• مشکل امنیتی

• نیاز به بررسی بیشتر

• آسیب‌دیدگی بسته

• نقص در اطلاعات بار

هر مورد می‌تواند دارای Status، مسئول رسیدگی، زمان ثبت، توضیحات و سابقه اقدامات باشد.

۱۳. داشبورد عملیاتی بار

مدیران فرودگاه، شرکت هواپیمایی و هندلینگ می‌توانند بر اساس سطح دسترسی خود، وضعیت عملیات بار را مشاهده کنند.

داشبورد می‌تواند اطلاعاتی مانند:

• تعداد بارهای پذیرش‌شده

• مجموع وزن بار

• تعداد بارهای هر پرواز

• بارهای ترانزیتی

• بارهای آماده بارگیری

• بارهای بارگیری‌شده

• بارهای بدون تطبیق

• بارهای مشکل‌دار

• وضعیت ایستگاه‌های پذیرش

• عملکرد اپراتورها

• میانگین زمان پذیرش

• حجم عملیات هر ساعت

• گزارش عملکرد هر پرواز

را نمایش دهد.

۱۴. مدیریت کاربران و سطوح دسترسی

برای جلوگیری از دسترسی غیرمجاز، سامانه می‌تواند دارای نقش‌های مختلف باشد:

• Administrator

• Airport Manager

• Airline Manager

• Station Manager

• Baggage Supervisor

• Check-in Agent

• Baggage Agent

• Ground Handling Agent

• Finance User

• Security User

• Auditor

• Read-only User

تمام فعالیت‌های مهم کاربران نیز می‌تواند در Audit Log ثبت شود.

۱۵. یکپارچه‌سازی با سامانه‌های فرودگاهی و هواپیمایی

سامانه پذیرش بار آریو می‌تواند به‌صورت API-based و ماژولار طراحی شود تا در صورت وجود زیرساخت و مجوز دسترسی، با سیستم‌های مختلف ارتباط برقرار کند.

از جمله:

• DCS – Departure Control System

• BRS – Baggage Reconciliation System

• BHS – Baggage Handling System

• PSS – Passenger Service System

• Common Use Systems

• Airport Operational Database

• سیستم‌های Check-in

• سیستم‌های پرداخت

• سیستم‌های امنیتی و Screening

• سیستم‌های Sortation

• سیستم‌های Tracking

• سیستم‌های مدیریت پرواز

• سیستم‌های مدیریت هندلینگ

برای تبادل اطلاعات بار نیز می‌توان معماری سامانه را برای استانداردهای مدرن صنعت، از جمله BIX – Baggage Information eXchange، آماده کرد. IATA، BIX را به‌عنوان استاندارد پیام‌رسانی مدرن برای افزایش کارایی، قابلیت اطمینان و تعامل‌پذیری در عملیات بار معرفی کرده است.

۱۶. ارتباط با Baggage Handling System

سامانه آریو می‌تواند در صورت وجود BHS در فرودگاه، اطلاعات پذیرش بار را به فرآیند مدیریت و تفکیک بار منتقل کند.

به این ترتیب زنجیره اطلاعاتی می‌تواند به شکل زیر ایجاد شود:

Passenger

↓

Check-in / Baggage Acceptance

↓

Baggage Tag

↓

Security Screening

↓

Baggage Handling System

↓

Sorting

↓

Make-up Area

↓

Aircraft Loading

این ساختار امکان ایجاد دید یکپارچه‌تری از مسیر بار را برای اپراتور و مدیر عملیات فراهم می‌کند. IATA نیز BHS، BRS، سیستم‌های Sortation و تجهیزات اسکن را از زیرساخت‌های مهم مورد استفاده برای رهگیری بار در فرودگاه‌ها معرفی می‌کند.

۱۷. مدیریت اطلاعات و گزارش‌گیری

تمام رویدادهای مربوط به بار می‌توانند در یک پرونده دیجیتال ذخیره شوند.

گزارش‌ها می‌توانند شامل:

• گزارش پذیرش روزانه

• گزارش هر پرواز

• گزارش هر ایستگاه

• گزارش بار هر مسافر

• گزارش وزن بار

• گزارش اضافه‌بار

• گزارش بارهای انتقالی

• گزارش بارهای Unmatched

• گزارش بارهای Missing

• گزارش بارهای Damaged

• گزارش زمان پذیرش

• گزارش عملکرد اپراتورها

• گزارش عملیات هندلینگ

• گزارش رهگیری بار

• گزارش مغایرت‌ها

• گزارش KPI و SLA

باشند.

۱۸. اپلیکیشن و تجهیزات همراه

برای عملیات میدانی، سامانه می‌تواند به نسخه موبایل یا Handheld مجهز شود تا کارکنان بتوانند با استفاده از تجهیزات قابل حمل:

• بارکد را اسکن کنند

• وضعیت بار را مشاهده کنند

• بار را ثبت یا تأیید کنند

• انتقال بار را ثبت کنند

• بارگیری را تأیید کنند

• مغایرت‌ها را ثبت کنند

• وضعیت یک Bag را بررسی کنند

این قابلیت می‌تواند سرعت عملیات و دقت ثبت اطلاعات در محیط عملیاتی فرودگاه را افزایش دهد.

۱۹. معماری چندفرودگاهی و چندشرکتی

سامانه می‌تواند به‌صورت Multi-Airport و Multi-Airline طراحی شود.

به این معنا که یک زیرساخت مرکزی می‌تواند در صورت تعریف دسترسی‌ها و اتصال‌های لازم، عملیات چند:

• فرودگاه

• شرکت هواپیمایی

• ایستگاه

• پرواز

• شرکت هندلینگ

• ترمینال

را مدیریت کند.

هر سازمان می‌تواند اطلاعات مربوط به خود را مشاهده کرده و مدیران ارشد، در سطح مجاز، دید شبکه‌ای نسبت به عملیات داشته باشند.

۲۰. امنیت اطلاعات و ثبت سوابق

از آنجا که اطلاعات بار مستقیماً با اطلاعات سفر و مسافر ارتباط دارد، سامانه باید با معماری امنیتی مناسب توسعه داده شود.

قابلیت‌های قابل پیش‌بینی شامل:

• احراز هویت کاربران

• سطح‌بندی دسترسی

• ثبت فعالیت کاربران

• رمزنگاری ارتباطات

• Backup

• Disaster Recovery

• ثبت رویدادهای امنیتی

• کنترل Session

• گزارش Audit

• نگهداری سوابق عملیاتی

• کنترل دسترسی مبتنی بر نقش

است.

۲۱. قابلیت توسعه به سمت عملیات هوشمند

ساختار سامانه می‌تواند به‌گونه‌ای طراحی شود که در مراحل بعدی امکان استفاده از فناوری‌های هوشمند فراهم باشد.

از جمله:

• تحلیل حجم بار

• پیش‌بینی تراکم عملیات

• شناسایی الگوهای خطا

• تحلیل تأخیرهای مرتبط با بار

• تشخیص نقاط پرتکرار مغایرت

• تحلیل عملکرد ایستگاه‌ها

• پیشنهاد تخصیص نیروی انسانی

• پیش‌بینی حجم بار پرواز

• تحلیل Transfer Baggage

• هشدارهای عملیاتی

• Real-time Monitoring

این قابلیت‌ها می‌توانند به مدیران کمک کنند تا تصمیمات عملیاتی را بر اساس داده‌های واقعی اتخاذ کنند.

فرآیند کلی سامانه

پذیرش مسافر

→ تحویل بار

→ ثبت و وزن‌کشی

→ صدور/اسکن Baggage Tag

→ اتصال بار به مسافر و پرواز

→ کنترل پذیرش

→ Screening

→ ثبت انتقال

→ Sortation

→ Make-up

→ کنترل و تطبیق بار

→ بارگیری هواپیما

→ ثبت وضعیت نهایی

این زنجیره می‌تواند در پروژه‌های مختلف متناسب با سطح اتوماسیون و زیرساخت فرودگاه ساده‌تر یا پیشرفته‌تر پیاده‌سازی شود.

خدمات هلدینگ هوانوردی آریو در حوزه سامانه پذیرش بار

گروه هوانوردی آریو می‌تواند در چارچوب پروژه، خدمات مرتبط با این سامانه را از مرحله تحلیل نیازمندی تا طراحی و استقرار ارائه کند، از جمله:

• تحلیل فرآیندهای فعلی پذیرش بار

• طراحی فرآیند عملیاتی

• طراحی معماری سامانه

• طراحی Workflow

• طراحی پنل‌های مدیریتی

• طراحی سیستم پذیرش کانتری

• طراحی Self-Service Baggage Drop

• طراحی سیستم Tag Management

• طراحی Baggage Tracking

• طراحی ارتباط با DCS و BRS

• طراحی API و Integration

• طراحی داشبورد مدیریتی

• طراحی اپلیکیشن عملیاتی

• تعریف نقش‌ها و سطوح دسترسی

• تعریف KPI و SLA

• طراحی گزارش‌های عملیاتی

• پیاده‌سازی آزمایشی

• آموزش کاربران

• استقرار در ایستگاه

• پشتیبانی و نگهداری

• توسعه نسخه‌های بعدی

رویکرد آریو

هدف آریو از توسعه سامانه پذیرش بار، ایجاد یک نرم‌افزار مستقل و جدا از عملیات فرودگاهی نیست؛ بلکه ایجاد یک زیرساخت دیجیتال یکپارچه برای مدیریت چرخه اطلاعات و عملیات بار مسافری است.

این سامانه می‌تواند در کنار سایر راهکارهای هلدینگ هوانوردی آریو، از جمله سامانه پذیرش مسافر، سامانه‌های عملیاتی، خدمات هندلینگ، مدیریت پرواز و زیرساخت‌های دیجیتال قرار گرفته و در صورت فراهم بودن زیرساخت‌های لازم، اطلاعات را میان بخش‌های مختلف زنجیره عملیات به جریان بیندازد.

آریو این راهکار را به‌صورت ماژولار، قابل توسعه و متناسب با نیاز هر فرودگاه و شرکت هواپیمایی طراحی می‌کند تا از یک ایستگاه محدود تا یک شبکه چندفرودگاهی قابل توسعه باشد.

همچنین طراحی سامانه می‌تواند با استانداردها و Best Practiceهای صنعت بار هوایی مانند IATA Baggage Standards، Resolution 753 و استانداردهای تبادل اطلاعات بار همسو شود؛ در حالی که هرگونه تأییدیه، گواهی یا انطباق رسمی، حسب پروژه، باید به‌صورت مستقل و مطابق الزامات مرجع ذی‌صلاح احراز شود.