سامانه پذیرش مسافر توانخواه در فرودگاه
Accessible Passenger Reception & Assistance System
سامانه پذیرش مسافر توانخواه گروه هوانوردی آریو یک پلتفرم یکپارچه برای ثبت، شناسایی، پذیرش، هدایت و ارائه خدمات ویژه به مسافرانی است که در طول سفر هوایی به سطحی از کمک، دسترسی یا تسهیلات ویژه نیاز دارند.
این سامانه با ایجاد یک پرونده دیجیتال خدماتی برای مسافر و اتصال آن به فرآیندهای پذیرش، بار، امنیت، کنترل گذرنامه، سوارشدن و خدمات فرودگاهی، تلاش میکند فرآیند سفر مسافر توانخواه را از یک تجربه پراکنده و وابسته به هماهنگیهای دستی، به یک فرآیند قابل برنامهریزی، قابل رهگیری و یکپارچه تبدیل کند.
معماری سامانه میتواند با فرآیندهای دسترسی و تسهیلات ویژه صنعت هوانوردی همسو باشد. ICAO بر دسترسی برابر به خدمات هوایی، اطلاعات قابلدسترسی، کارکنان آموزشدیده و امکان دریافت خدمات در تمام مراحل سفر تأکید دارد.
هدف سامانه
هدف اصلی سامانه، فراهمکردن یک مسیر مشخص برای مسافر توانخواه از قبل از ورود به فرودگاه تا پایان سفر است.
فرآیند کلی:
ثبت نیاز مسافر
↓
تشکیل پرونده خدماتی
↓
پذیرش در فرودگاه
↓
ارزیابی نیاز خدماتی
↓
اختصاص نیروی پشتیبان
↓
Check-in
↓
Baggage
↓
Security
↓
Gate
↓
Boarding
↓
Transfer / Arrival
↓
تحویل و خاتمه خدمت
در این ساختار، وضعیت خدمت در هر مرحله ثبت شده و واحدهای مجاز میتوانند از آخرین وضعیت مسافر مطلع باشند.
چه مسافرانی تحت پوشش سامانه قرار میگیرند؟
سامانه میتواند برای گروههای مختلف مسافران نیازمند خدمات ویژه طراحی شود، از جمله:
-
مسافران دارای محدودیت حرکتی (PRM)
-
استفادهکنندگان از ویلچر
-
مسافران دارای محدودیت بینایی
-
مسافران ناشنوا یا کمشنوا
-
مسافران دارای محدودیت گفتاری
-
مسافران دارای برخی محدودیتهای شناختی
-
مسافران دارای ناتوانیهای غیرقابل مشاهده
-
سالمندان نیازمند کمک
-
مسافران دارای آسیب یا محدودیت موقت حرکتی
-
مسافران دارای تجهیزات کمکحرکتی
-
مسافران نیازمند Service Dog
-
مسافران نیازمند همراهی ویژه
-
خانوادههای دارای فرد توانخواه
IATA نیز دامنه PWD را تنها به محدودیت حرکتی محدود نمیکند و محدودیتهای حسی، شناختی و برخی شرایط غیرقابل مشاهده را نیز در چارچوب خدمات ویژه مورد توجه قرار میدهد.
ثبت درخواست خدمات ویژه
مسافر میتواند درخواست خود را از چند مسیر ثبت کند:
قبل از سفر
-
وبسایت
-
اپلیکیشن
-
مرکز تماس
-
آژانس مسافرتی
-
شرکت هواپیمایی
-
سامانه رزرو
در فرودگاه
-
کانتر پذیرش
-
کیوسک خدمات ویژه
-
HELP Point
-
QR Code
-
میز خدمات مسافر
-
کارکنان فرودگاه
-
کارکنان هندلینگ
درخواست ثبتشده میتواند به پرونده سفر متصل شود تا واحدهای مجاز از نیازهای خدماتی مسافر مطلع باشند.
IATA بر اهمیت اعلام نیازهای کمکرسانی پیش از سفر تأکید میکند، زیرا این اطلاعات به شرکت هواپیمایی، فرودگاه و ارائهدهندگان خدمات اجازه میدهد آمادگی لازم را ایجاد کنند.
مدیریت SSR
یکی از بخشهای مهم سامانه، Special Service Request Management – SSR است.
سامانه میتواند اطلاعات درخواستهای خدمات ویژه را بر اساس کدها و تعاریف مربوط به صنعت دریافت، ثبت و منتقل کند.
برای مثال درخواستهای مرتبط با:
-
Wheelchair Assistance
-
Mobility Assistance
-
Blind/Low Vision Assistance
-
Deaf/Hard of Hearing Assistance
-
Assistance at Airport
-
Mobility Aid
-
Service Dog
-
سایر خدمات ویژه
میتوانند در پرونده مسافر ثبت شوند.
IATA از SSRهای استاندارد برای انتقال اطلاعات مربوط به خدمات ویژه میان سیستمهای رزرو، شرکتهای هواپیمایی، فرودگاهها و ارائهدهندگان خدمات استفاده میکند.
پرونده دیجیتال مسافر توانخواه
برای هر درخواست، سامانه میتواند یک Accessible Passenger Service Profile ایجاد کند.
اطلاعات قابل مدیریت:
-
Passenger ID
-
PNR
-
Flight
-
Date
-
Origin
-
Destination
-
Assistance Type
-
SSR
-
Mobility Aid
-
Wheelchair Type
-
Battery Information
-
Companion
-
Special Requirements
-
Service Status
-
Assigned Agent
-
Service History
اطلاعات پزشکی حساس، در صورت ضرورت، باید حداقلسازی شده و صرفاً در حدود مجاز و موردنیاز عملیاتی مدیریت شود.
پذیرش اختصاصی در فرودگاه
پس از ورود مسافر، سامانه میتواند درخواست او را شناسایی کند.
مسافر میتواند از طریق:
QR / Booking Reference / Boarding Pass / Passenger ID
وارد فرآیند پذیرش شود.
پس از شناسایی، سیستم نمایش میدهد:
Passenger Identified
Assistance Required
Service Priority
Assigned Agent
Current Location
Next Service
ایستگاه پذیرش ویژه
در فرودگاه میتوان Accessible Passenger Reception Point ایجاد کرد.
این نقطه میتواند دارای:
-
کانتر قابل دسترس
-
صندلی انتظار
-
ویلچر
-
تجهیزات کمکحرکتی
-
کیوسک دسترسپذیر
-
نمایشگر
-
سیستم فراخوان
-
ارتباط صوتی
-
ارتباط تصویری
-
QR Service Point
باشد.
طراحی فیزیکی این ایستگاه باید بر اساس الزامات ساختمان، دسترسی، ایمنی و مقررات محلی پروژه انجام شود.
فراخوان نیروی پشتیبان
پس از ثبت حضور مسافر، سامانه میتواند مناسبترین نیروی خدماتی را اختصاص دهد.
فرآیند:
Passenger Request
↓
Service Queue
↓
Agent Assignment
↓
Agent Accepts
↓
Passenger Assistance
↓
Service Completed
اپراتور میتواند وضعیت کارکنان را نیز مشاهده کند:
-
Available
-
Assigned
-
En Route
-
Assisting
-
Break
-
Offline
رهگیری لحظهای خدمت
تمام مراحل خدمات میتوانند دارای Timestamp باشند.
برای مثال:
Request Received – 10:12
Agent Assigned – 10:14
Agent Arrived – 10:18
Check-in Completed – 10:27
Security Completed – 10:39
Gate Arrived – 10:51
Boarding Completed – 11:08
این اطلاعات برای کنترل کیفیت، تحلیل زمان خدمت و بررسی SLA قابل استفاده خواهد بود.
مدیریت ویلچر و تجهیزات کمکحرکتی
سامانه میتواند اطلاعات تجهیزات همراه مسافر را نیز مدیریت کند.
مانند:
-
Manual Wheelchair
-
Electric Wheelchair
-
Mobility Scooter
-
Walker
-
Cane
-
Other Mobility Aid
برای تجهیزات دارای باتری، اطلاعات موردنیاز باید مطابق مقررات قابلاعمال و فرآیندهای شرکت هواپیمایی مدیریت شود.
IATA برای حمل ایمن ویلچرها و سایر تجهیزات کمکحرکتی، راهنمای اختصاصی دارد و بر اهمیت مدیریت صحیح این تجهیزات در طول سفر تأکید میکند.
مدیریت ویلچر برقی و باتری
در صورت ثبت وسیله کمکحرکتی برقی، سامانه میتواند اطلاعاتی مانند:
-
نوع وسیله
-
مدل
-
ابعاد
-
وزن
-
نوع باتری
-
مشخصات باتری
-
وضعیت باتری
-
روش حمل
-
وضعیت تحویل
-
محل نگهداری
را ثبت کند.
این اطلاعات میتواند برای آمادهسازی عملیات پذیرش، بارگیری و تحویل وسیله کمکحرکتی در اختیار واحدهای مجاز قرار گیرد.
خدمات در Check-in
سامانه میتواند فرآیند پذیرش مسافر توانخواه را با Check-in یکپارچه کند.
قابلیتها:
-
بررسی رزرو
-
ثبت حضور
-
بررسی SSR
-
اختصاص صندلی مطابق الزامات عملیاتی
-
پذیرش بار
-
ثبت تجهیزات کمکحرکتی
-
چاپ/صدور کارت پرواز
-
درخواست نیروی همراه
-
ثبت وضعیت خدمت
IATA نیز تأکید میکند که روشهای Check-in، از جمله وبسایت، اپلیکیشن و کیوسکهای Self-Service، باید تا حد امکان برای مسافران دارای معلولیت قابلدسترسی باشند و کارکنان پذیرش آموزش مناسب داشته باشند.
مدیریت بار مسافر توانخواه
سامانه میتواند با Baggage System ارتباط داشته باشد.
برای مثال:
Passenger
↔
PNR
↔
Baggage
↔
Mobility Aid
↔
Flight
این اتصال باعث میشود وضعیت بار و تجهیزات کمکحرکتی در پرونده خدماتی مسافر قابل مشاهده باشد.
مدیریت مسیر داخل ترمینال
پس از پذیرش، سامانه میتواند مسیر موردنیاز مسافر را مشخص کند:
Check-in
↓
Security
↓
Passport Control
↓
Gate
↓
Aircraft
در صورت وجود زیرساخت Wayfinding، مسیر میتواند روی موبایل، کیوسک یا نمایشگر به مسافر و نیروی پشتیبان نمایش داده شود.
مدیریت صف خدمات ویژه
مسافران میتوانند در یک صف اختصاصی مدیریت شوند.
سامانه بر اساس:
-
زمان پرواز
-
زمان Boarding
-
نوع خدمت
-
اولویت عملیاتی
-
محل مسافر
-
زمان موردنیاز خدمت
ترتیب رسیدگی را تعیین یا به اپراتور پیشنهاد میکند.
هدف این بخش، جلوگیری از ایجاد تأخیر در فرآیند سفر و فراهمکردن خدمات بهموقع است.
اولویتبندی هوشمند
سامانه میتواند درخواستها را در سطوح مختلف دستهبندی کند.
Priority 1
خدمت فوری یا زمانحساس
Priority 2
خدمت نزدیک به Boarding
Priority 3
خدمت عادی
Priority 4
درخواست برنامهریزیشده
سطح اولویت باید بر اساس سیاست عملیاتی فرودگاه و شرکت هواپیمایی تعریف شود و سامانه صرفاً ابزار مدیریت فرآیند باشد.
پشتیبانی از مسافران دارای ناتوانی غیرقابل مشاهده
تمام نیازهای دسترسی الزاماً از ظاهر مسافر قابل تشخیص نیستند.
سامانه میتواند برای مسافرانی که به دلیل شرایط شناختی، حسی یا سایر نیازهای غیرقابل مشاهده به کمک نیاز دارند نیز امکان ثبت درخواست فراهم کند.
IATA نیز در برنامههای دسترسی خود به ناتوانیهای غیرقابل مشاهده توجه ویژه دارد.
رابط کاربری دسترسپذیر
پنل مسافر باید با اصول Accessible User Interface طراحی شود.
امکانات پیشنهادی:
-
فونت قابل تنظیم
-
کنتراست مناسب
-
آیکونهای واضح
-
رابط ساده
-
Voice Guidance
-
Text-to-Speech
-
Speech-to-Text
-
زیرنویس
-
چندزبانه
-
دکمههای بزرگ
-
کاهش مراحل操作
-
سازگاری با Screen Reader
هدف، فراهمکردن امکان استفاده مستقلتر از سامانه برای گروههای مختلف مسافران است.
پشتیبانی از مسافران نابینا و کمبینا
برای این گروه میتوان امکاناتی مانند:
-
Voice Navigation
-
Audio Instructions
-
Screen Reader Support
-
High Contrast Mode
-
Large Text
-
Accessible Kiosk
-
Assisted Navigation
در نظر گرفت.
همچنین در صورت وجود زیرساخت مناسب، مسیر حرکت مسافر میتواند از طریق فناوریهای Indoor Navigation پشتیبانی شود.
پشتیبانی از مسافران ناشنوا و کمشنوا
سامانه میتواند خدمات را به شکل تصویری و متنی ارائه کند:
-
Text Notifications
-
Visual Alerts
-
Captioning
-
Chat
-
Video Assistance
-
Sign Language Support در صورت فراهم بودن نیروی متخصص
این قابلیت بهویژه برای اعلانهای Boarding، Gate Change و Flight Disruption اهمیت دارد.
پشتیبانی از همراه مسافر
در صورت سفر همراه با:
-
Caregiver
-
Family Member
-
Personal Assistant
سامانه میتواند ارتباط میان مسافر و همراه را در چارچوب فرآیند عملیاتی ثبت کند.
اطلاعات همراه میتواند برای برنامهریزی خدمات، در حدود مقررات و سیاست اپراتور، مورد استفاده قرار گیرد.
Service Dog و حیوانات کمکرسان
در صورت سفر مسافر با Service Dog، درخواست مربوطه میتواند در پرونده خدماتی ثبت شده و برای واحدهای مرتبط قابل مشاهده باشد.
فرآیند پذیرش و حمل باید مطابق مقررات شرکت هواپیمایی، فرودگاه و کشور مربوطه انجام شود. IATA نیز برای Service Dogها راهنمای تخصصی ارائه کرده است.
مدیریت Transfer
برای مسافر توانخواه دارای پرواز اتصالدهنده، سامانه میتواند فرآیند انتقال را مدیریت کند.
Arrival
↓
Assistance
↓
Transfer
↓
Security / Border
↓
Gate
↓
Boarding
اطلاعات پرواز بعدی و زمان موردنیاز برای انتقال میتواند در اختیار تیم خدمات قرار گیرد.
مدیریت Boarding
در زمان نزدیکشدن به Boarding، سامانه وضعیت مسافر را بررسی میکند.
اپراتور میتواند مشاهده کند:
-
Passenger Ready
-
Assistance Assigned
-
Gate Arrived
-
Boarding Pending
-
Boarding Started
-
Boarding Completed
این اطلاعات میتواند با سامانه DCS و فرآیند Boarding یکپارچه شود.
انتقال مسافر تا هواپیما
سامانه میتواند نوع خدمت موردنیاز را برای تیم عملیاتی مشخص کند.
برای مثال:
Wheelchair Assistance
Ambulift / Lift Assistance در صورت وجود
Special Boarding Assistance
Guided Assistance
نوع تجهیزات و روش ارائه خدمت باید متناسب با شرایط فرودگاه، هواپیما، مقررات و رویههای عملیاتی تعیین شود.
مدیریت وضعیت خدمت
هر درخواست میتواند دارای وضعیت مشخص باشد:
New
→
Accepted
→
Assigned
→
In Progress
→
Completed
یا در صورت بروز مشکل:
Delayed
→
Escalated
→
Resolved
مرکز کنترل خدمات توانخواه
یک Accessible Passenger Assistance Control Center میتواند تمام درخواستها را مدیریت کند.
داشبورد مرکز شامل:
-
تعداد درخواستهای فعال
-
مسافران در انتظار
-
کارکنان فعال
-
خدمات در حال انجام
-
خدمات تأخیردار
-
پروازهای نزدیک به Boarding
-
درخواستهای فوری
-
مسافران Transfer
-
وضعیت تجهیزات کمکحرکتی
خواهد بود.
سیستم هشدار
سامانه میتواند در مواردی مانند:
-
تأخیر در ارائه خدمت
-
نزدیکشدن Boarding
-
عدم پذیرش درخواست توسط اپراتور
-
نبود نیروی کافی
-
تغییر Gate
-
تغییر پرواز
-
تغییر مسیر
-
تأخیر در Transfer
هشدار ایجاد کند.
اتصال به سامانههای فرودگاهی
سامانه پذیرش مسافر توانخواه آریو میتواند، در صورت وجود API و زیرساخت لازم، با سامانههای زیر ارتباط برقرار کند:
-
PSS
-
DCS
-
Reservation
-
PNR
-
CUPPS
-
CUSS
-
Baggage System
-
Flight Information System
-
Gate Management
-
Boarding System
-
Passenger Identity
-
Smart Boarding Pass
-
HELP System
-
Airport Operations System
-
Mobile Application
IATA Common Use، از جمله CUPPS و CUSS، برای اشتراک زیرساختهای پردازش مسافر میان شرکتهای هواپیمایی و ارائهدهندگان خدمات در فرودگاه استفاده میشود و میتواند مبنای فنی یکپارچهسازی در پروژههای متناسب باشد.
اپلیکیشن مسافر توانخواه
در نسخه موبایلی، مسافر میتواند:
-
درخواست کمک ثبت کند
-
نوع نیاز خود را مشخص کند
-
محل خود را اعلام کند
-
وضعیت درخواست را مشاهده کند
-
اطلاعات پرواز را دریافت کند
-
مسیر Gate را مشاهده کند
-
با اپراتور ارتباط برقرار کند
-
اعلان Boarding دریافت کند
-
وضعیت خدمت را پیگیری کند
QR Assistance
در نقاط مختلف فرودگاه میتوان QR Codeهای اختصاصی نصب کرد.
مسافر با اسکن QR میتواند بدون مراجعه به کانتر:
Identify → Request Assistance → Share Location → Track Service
را انجام دهد.
ارتباط مستقیم با اپراتور
سامانه میتواند امکان ارتباط مسافر با مرکز خدمات را فراهم کند:
-
Chat
-
Voice Call
-
Video Call
-
Text Message
-
Emergency/HELP Request
در صورت استفاده از Video Assistance، میتوان خدمات ارتباطی مانند پشتیبانی زبان اشاره را نیز در صورت وجود نیروی مربوطه ارائه کرد.
امنیت و حریم خصوصی
اطلاعات مرتبط با نیازهای دسترسی مسافر میتواند ماهیت حساس داشته باشد؛ بنابراین سامانه باید با رویکرد Privacy by Design طراحی شود.
قابلیتهای پیشنهادی:
-
Role-Based Access
-
Authentication
-
Encryption
-
Audit Log
-
Data Minimization
-
Access Control
-
Secure API
-
Session Management
-
Data Retention Policy
-
Activity Monitoring
کارکنان باید صرفاً به اطلاعات موردنیاز برای انجام وظیفه خود دسترسی داشته باشند.
داشبورد مدیریتی و KPI
مدیریت فرودگاه میتواند شاخصهای عملکرد خدمات توانخواه را مشاهده کند.
KPIهای پیشنهادی:
-
تعداد درخواستها
-
زمان پاسخ اولیه
-
زمان رسیدن نیروی خدماتی
-
زمان ارائه خدمت
-
تعداد خدمات تکمیلشده
-
درخواستهای تأخیردار
-
خدمات لغوشده
-
تعداد Transfer Assistance
-
تعداد Mobility Aid
-
عملکرد هر ایستگاه
-
عملکرد هر شیفت
-
عملکرد پیمانکار خدمات
-
رضایت مسافر
این دادهها میتوانند برای شناسایی گلوگاههای عملیاتی و بهبود کیفیت خدمت استفاده شوند.
ثبت بازخورد مسافر
پس از پایان خدمت، سامانه میتواند امکان دریافت بازخورد فراهم کند.
برای مثال:
Service Completed
↓
Rate Your Assistance
⭐ ⭐ ⭐ ⭐ ⭐
↓
Comment
↓
Submit
بازخوردها میتوانند در داشبورد مدیریت کیفیت جمعآوری و تحلیل شوند.
مدیریت شکایات و پیگیری
مسافر میتواند در صورت بروز مشکل، درخواست یا شکایت خود را ثبت کند.
سامانه برای هر مورد:
Case ID
ایجاد کرده و مراحل رسیدگی را ثبت میکند.
Received → Assigned → Investigating → Action Taken → Resolved → Closed
آموزش کارکنان
سامانه میتواند به فرآیند آموزش و مدیریت کارکنان نیز متصل شود.
اطلاعاتی مانند:
-
Staff ID
-
Training Status
-
Assigned Station
-
Skill
-
Authorization
-
Shift
-
Service History
قابل مدیریت خواهد بود.
ICAO و IATA هر دو بر اهمیت کارکنان آموزشدیده و فرآیندهای مناسب برای ارائه خدمات به مسافران دارای معلولیت تأکید دارند.
معماری سامانه
لایه مسافر
Mobile / Web / Kiosk / QR / Help Point
↓
لایه خدمات
Assistance Request / Passenger Profile / SSR / Service Management
↓
لایه عملیات
Agent Management / Dispatch / Queue / Tracking / SLA
↓
لایه یکپارچهسازی
API Gateway / PSS / DCS / PNR / Baggage / Flight Systems
↓
لایه مدیریت
Dashboard / KPI / Reporting / Analytics
↓
لایه امنیت
Identity / Access / Encryption / Audit / Privacy
فرآیند کامل خدمت
ثبت درخواست قبل از سفر
↓
ثبت SSR
↓
ورود مسافر به فرودگاه
↓
شناسایی مسافر
↓
ثبت حضور
↓
اختصاص نیروی خدماتی
↓
Check-in
↓
پذیرش بار و تجهیزات کمکحرکتی
↓
Security
↓
هدایت به Gate
↓
Boarding Assistance
↓
ثبت تکمیل خدمت
↓
Transfer / Arrival Assistance
↓
تحویل مسافر در مقصد
↓
ثبت نهایی و دریافت بازخورد
خدمات گروه هوانوردی آریو
گروه هوانوردی آریو میتواند در حوزه پذیرش و خدمات مسافران توانخواه، خدمات زیر را ارائه کند:
-
مطالعه فرآیندهای فعلی فرودگاه
-
طراحی فرآیند Accessible Passenger
-
طراحی سامانه پذیرش
-
طراحی Passenger Assistance Platform
-
طراحی SSR Management
-
طراحی Assisted Check-in
-
طراحی Assistance Dispatch
-
طراحی Agent Management
-
طراحی Queue Management
-
طراحی Mobility Aid Management
-
طراحی Transfer Assistance
-
طراحی Boarding Assistance
-
طراحی اپلیکیشن مسافر
-
طراحی Accessible Kiosk
-
طراحی QR Assistance
-
طراحی داشبورد مرکز کنترل
-
طراحی KPI و SLA
-
اتصال به PSS و DCS
-
اتصال به Baggage Systems
-
اتصال به Flight Information
-
طراحی API
-
آموزش کاربران و کارکنان
-
استقرار و راهاندازی
-
پشتیبانی فنی و عملیاتی
-
توسعه و بهینهسازی سامانه
آینده سامانه
نسل جدید خدمات مسافر توانخواه باید از یک خدمت موردی در کانتر فرودگاه به یک فرآیند دیجیتال End-to-End تبدیل شود؛ فرآیندی که از زمان اعلام نیاز مسافر آغاز شده و تا پایان سفر ادامه پیدا کند.
هدف سامانه آریو این است که مسافر در هر مرحله بداند:
درخواست من ثبت شده است.
خدمت من مشخص است.
مسئول خدمت مشخص است.
وضعیت من قابل پیگیری است.
و در صورت تغییر شرایط، اطلاعات لازم به واحدهای مرتبط منتقل میشود.
این رویکرد با هدف صنعت برای ایجاد سفر هوایی ایمن، قابلدسترس و محترمانه برای افراد دارای نیازهای ویژه همسو است.
REQUEST → IDENTIFY → ASSIST → GUIDE → BOARD → SUPPORT → COMPLETE
گروه هوانوردی آریو؛ توسعه زیرساختهای هوشمند برای سفر قابلدسترس و بدون مانع.

